آنالیز باغ و تست شبکه آبیاری
گزارش مهندس مرادی و مهندس خدابخش
مطالعه موردی حاضر بر روی باغ انبار آنسالدو انجام شده است. مشخصات باغ و شبکه آبیاری آن در مقاله مورد اشاره آمده است.
باغ مورد نظر باغ کوچکی است با ابعاد حدود 300 متر مربع. کشت در آن به صورت متراکم انجام شده و مجموعاً 72 درخت میوه و 35 درخت تزیینی و حدود 220 بوته تزیینی را در خود جای داده است.
دوره آبیاری برای این باغ در اقلیم سرد و خشک دماوند 17 هفته در نظر گرفته شده است. در هفته سه نوبت آبیاری در نظر گرفته شده است.
آنالیز باغ و درختان
درختان باغ حتی الامکان از نهالهای کشت بافت انتخاب شده اند. یعنی 8 رقم از 18 رقم (30 درخت از 72 اصله نهال) میوه نهال کشت بافت لیبل آبی هستند که از نهالستان آقای حاج رضایی در دماوند تأمین شدهاند.
نمونه لیبل آبی را در تصویر زیر مشاهده میکنید که به سامانه اصالت کالا پیوند شده است.

برای پر کردن فضا در مدتی که درختان میوه هنوز کوچک هستند از 35 درخت زینتی و حدود 220 بوته تزیینی و همچنین از گیاهان پوششی استفاده شد.
پیش بینی میشود برای سال چهارم حدود 3.5 تن میوه (متوسط هر درخت 50 کیلو) از این باغ برداشت شود. درختان طوری برنامه ریزی شده اند که باغ در همه فصول سال میوه داشته باشد. با هدف صرفه جویی در Capex تعداد درختان و بوتههای زینتی و گیاهان پوششی ، کمتر سفارش داده شد با این هدف که در دوره بهره برداری مرتب تکثیر شود تا پوشش کامل محقق شود
چهار رقم خشکبار در این باغ کشت شده است.
- عناب – 1
- گردو – 2
- بادام – 3
- فندق – 1
میوه بهاره و تابستانه
- سیب گلاب – 3
- هلو – 4
- زردآلو – 3
- آلبالو – 3
- گیلاس – 3
- ازگیل ژاپنی – 1
- شاتوت – 2
- انگور – 23
میوه پاییزه و زمستانه
- خرمالو – 3
- گلابی – 6
- ازگیل جنگلی – 3
- سیب – 5
- انار – 5
آنالیز اقتصادی باغ
همه محاسبات بر اساس NPV در سال پایه 1405 انجام شده است.
سرمایه گذاری Capex
- هزینه ایجاد باغ و تأسیسات آبیاری – 400 میلیون تومان
- هزینه نگهداری باغ تا سال سوم (نقطه سر به سر) 300 میلیون تومان
هزینه های بهره برداری (Opex)
- نگهداری باغ در سال 150 میلیون تومان – (سال پایه 1405)
- درآمد باغ در سال چهارم: 3500 کیلو میوه به قرار هر کیلو 200 هزار تومان – 700 میلیون تومان
تست شبکه آبیاری
مشخصات کلی شبکه (شاخصهای کلیدی)
ابعاد و ظرفیت حوضچه ها
حوضچه های کنونی که برای ذخیره هفتگی آب استفاده میشود به همراه یک تانکر فلزی 2000 لیتری و یک تانکر پلاستیکی 1000 لیتری نقش آب انبار را نیز بازی میکنند. فعلاً ذخیره سالانه در دستور کار نیست.
ساخت حوضچهها
دو حوضچه برای آبیاری باغ در این انبار ساخته شده است. حوضچه غربی در فضای جلوی انبار و کنار مسیر غربی ساخته شده است. این حوضچه محل پمپ اصلی آبیاری نیز هست. حوضچه شرقی در کرت اصلی ساخته شده است. مسیر شارژ از حوضچه شرقی به این حوضچه هدایت میشود.

حوضچه غربی (حوضچه آبیاری جایگزین آب انبار)
حوضچه غربی فعلاً به عنوان آب انبار نیز استفاده میشود و آب باران هم از خط لوله غرب انبار و همچنین راهروی غربی انبار به این حوضچه وارد میشود. خط شارژ (Charge) نیز از حوضچه شرقی به این حوضچه کشیده شده است. خط اصلی آبیاری (M0) از این حوضچه خارج میشود. پمپ کفکش یک اینچ یک اسب با هد 35 متر داخل این حوضچه قرار دارد.
- طول: 1.58 متر
- عرض: 1.15 متر
- ارتفاع تا زیر لوله درین: 1 متر
- ظرفیت: 1817 لیتر
هر یک سانتی متر این حوضچه تقریبا معادل 18 لیتر آب است.
حوضچه شرقی (حوضچه آرامش)
حوضچه شرقی آب باران را از خط لوله شرق انبار و همچنین راهروی شرقی انبار جمع میکند. خط شارژ (Charge) نیز از این حوضچه به حوضچه غربی هدایت میشود. خط اصلی آبیاری (M0) کنار این حوضچه سربندی میشود. پمپ کفکش یک اینچ نیم اسب با هد 14 متر برای انتقال آب این حوضچه به آب انبار (فعلاً حوضچه غربی) داخل این حوضچه قرار دارد.
- طول: 1.30 متر
- عرض: 1.20 متر
- ارتفاع تا زیر لوله درین: 1.30 متر
- ظرفیت: 2028 لیتر
هر یک سانتی متر این حوضچه تقریبا معادل 15.6 لیتر آب است.
شبکه انتقال و توزیع
خطوط اصلی
خطوط توزیع (آبیاری)
تست مخازن و شبکه
تست برای آبدهی (دبی) شبکه آبیاری و محاسبه حجم لازم آبیاری در هر نوبت انجام شده است. متناسب بودن آبیاری هر درخت و تکمیل دریپرها خروجی این تست خواهد بود.
شرایط مناسب و برنامه آبیاری
آب باید به صورت یکنواخت دور درخت را سیراب کند. بر اساس تجارب قبلی هر نوبت را به دو بازه تقسیم کردیم. یعنی اگر در روزهای گرم بخواهیم مجموعاً یک ساعت آبیاری کنیم آن نوبت را به دو مرحله نیم ساعتی در طول 1.5 ساعت تقسیم میکنیم. یعنی نیم ساعت آبیاری – نیم ساعت وقفه و نیم ساعت آبیاری. با این شیوه آب به خوبی نفوذ میکند و از جاری شدن آب مازاد در باغچه پیشگیری میکنیم.
پس از انجام تست و تعیین ظرفیت سیستم و شبکه ، برنامه ریزی بر مبنای تجربه انجام شد و سه روز در هفته به عنوان نوبت آبیاری و حدود 40 دقیقه تا یک ساعت در روز در دو مرحله در نظر گرفته شد.
تست شبکه آبیاری باغ انبار
برای انجام تست تمهیدات لازم آماده شد و موارد زیر اجرا گردید.
- حوضچه غربی که پمپ آبیاری در آن قرار دارد بعنوان مخزن اصلی در نظر گرفته شد. حوضچه شرقی و تانکر پلاستیکی برای شارژ حوضچه غربی در نظر گرفته شدند و لذا سطح تراز هر سه مخزن اندازه گیری شد.
- هر دو پمپ (پمپ آبیاری و پمپ شارژ) با هم در ساعت 16:06 روشن و در نهایت در ساعت 16:38 دقیقه با ملاحظه تکمیل آبیاری هر دو پمپ خاموش شدند. – مدت زمان آبیاری – 32 دقیقه
- حوضچه غربی از تراز منهای 62 سانتی متر آبیاری شروع شد و در تراز منهای 86 سانتی متر خاتمه یافت یعنی 24 سانتی متر از آب مصرف شد که معادل 436 لیتر است.
- حوضچه شرقی از تراز منهای 56 سانتی متر شروع و در تراز منهای 113 سانتی متر آبیاری پایان یافت یعنی 57 سانتی متر معادل 889 لیتر مصرف داشته است.
- از تانکر پلاستیکی نیز در مدت آبیاری 55 سانتی متر خالی شد و لذا با توجه به ابعاد 92 در 110 سانت تانکر 566 لیتر مصرف شد.
- لذا مصرف آب در مدت 32 دقیقه 1891 لیتر بوده است.
این میزان مصرف معادل:
ظرفیت شبکه آبیاری
3545 لیتر در ساعت
59 لیتر بر دقیقه
حدود یک لیتر بر ثانیه
اندازه گیری خروجی یک نازل
خروجی آب یک نازل در سطلی به مدت 12 دقیقه اندازهگیری شد و 1.9 لیتر آب از نازل در این مدت تخلیه شد. میزان خروجی آب از یک نازل در حد زیر برآورد شده است.
آبدهی یک نازل
9.5 لیتر بر ساعت
با توجه به وجود 276 نازل نصب شده روی خطوط ساده (8 لیتر بر ساعت) و 170 نازل برخط (4 لیتر بر ساعت) در شبکه در شرایط عادی باید 2888 لیتر بر ساعت ظرفیت شبکه داشته باشیم اما با توجه به نو بودن نازلها و فشار کمی بالاتر پمپ آبیاری عدد 3545 لیتر بر ساعت که در تست با آن رسیدیم منطقی به نظر میرسد.