جنگل حرا در قشم در نزدیکی نیروگاه
در قشم در راستای طرح توسعه جنگل های حرا که در دهه هشتاد مطرح شد چند لکه به صورت دست کاشت به مساحت جنگل اضافه شد. یکی از این نقاط نزدیک روستای زینبی و حدود 20 کیلومتری شرق جنگل حرای اصلی قرار دارد.
جنگل حرای قشم عمدتاً در محدوده لافت به سمت باسعیدو قرار دارد.
بزرگترین ناحیه جنگلی حرا در سواحل خلیج فارس و در جزیره قشم به مساحت تقریبی 9000 هکتار هست که طبق برنامه 2500 هکتار به صورت دست کاشت به مساحت این پدیده زیبا در جزیره قشم اضافه خواهد شد.
منطقه کاشت دستی در ساحل محدوده روستای زینبی، بر اساس مطالعات آب و خاک منطقه انتخاب شده است. رشد این جنگل به نسبت سایر جنگلها سریعتر بوده است و امروزه بالغ بر 42 هکتار جنگل در این نقطه و کنار اسکله ، ایجاد شده است.
تصاویر زیر بخشی از جنگل حرای جدید را نشان می‌دهد
ویژگی‌های مکان مناسب جنگل حرا
ویژگی هایی که می تواند بر رشد سریعتر این جنگل اثر گذار باشد را می توان به شرح ذیل بر شمارد.
- ورود آب نسبتاً شیرین حاصل از شیرین سازی با فرایند MED به دریا (جنگل حرا معمولاً در مصب رودخانه تشکیل می‌شود.)
- قرار داشتن در ناحیه وسیع جذر و مدی (Intertidal Zone) جزیره
- وجود منابع گسترده دی اکسید کربن به واسطه نزدیکی به نیروگاه
پدیده تقویت رشد جنگل در حاشیه نیروگاه کاسپین نیز قابل تشخیص است به گونه‌ای که درختچه‌های اطراف نیروگاه ظرف حدود 5 سال به درختان بزرگ و مراتع اطراف نیروگاه به جنگلی متراکم تبدیل شده است.
اثر جنگل جدید حرا بر اکوسیستم
جنگل حرا با توجه به وجود درختان همیشه سبز و همچنین دریا و جلبک‌های جنگلی جذب کربن بسیار زیادی دارد. درختان با جذب دی اکسید کربن در فرآیند فتوسنتز تولید چوب می‌کنند و اکسیژن منتشر می‌کنند. این جنگلهای جزر و مدی (Intertidal)، CO₂ اتمسفر را به دام می‌اندازند و آن را در زیست‌توده و رسوبات ذخیره می‌کنند و این ذخایر کربن را برای قرن‌ها از طریق فرآیندهای تجزیه بی‌هوازی حفظ می‌کنند.
«بر اساس نرخ‌های منتشر شده ترسیب کربن برای اکوسیستم‌های حرا در جزیره قشم و خلیج فارس، تخمین زده می‌شود که جنگل حرا با مساحت تقریبی ۴۲ هکتار، سالانه حدود ۰.۲۵ تا ۰.۴۰ هزار تن CO₂ را ترسیب می‌کند (تقریباً 8.8 تا 10.2 تن در هکتار در سال) ، و یک تخمین اولیه مرکزی تقریباً ۰.۳۷ هزار تن CO₂ در سال است. نرخ واقعی به سن پایه، تراکم درخت، تجمع زیست توده، ویژگی‌های رسوب و شرایط هیدرولوژیکی بستگی دارد.»
نزدیک 75% جنگل مانگرو در 15 کشور متمرکز شده است که اندونزی با داشتن حدود 26 تا 29% از مساحت جنگل حرا بیشترین تعداد درختان حرا را در خود جای داده است.
این امر به ویژه مهم است زیرا ترسیب CO₂ با جذب ناخالص CO₂ فتوسنتزی یکسان نیست. درختان در طول فتوسنتز CO₂ بسیار بیشتری جذب می‌کنند، اما مقداری از کربن متعاقباً از طریق تنفس و تجزیه به جو بازگردانده می‌شود. عدد بالا نشان‌دهنده تجمع/ترسیب خالص کربن است.
حراها فقط کربن را در درختان خود ذخیره نمی‌کنند – آنها می‌توانند مقادیر قابل توجهی را در رسوبات خود ذخیره کنند. مطالعات جهانی تخمین می‌زنند که اکوسیستم‌های مانگرو ذخایر کربن خاک بسیار زیادی دارند. به کربن در خاک سواحل – حاصل از ذخیره سازی توسط درختان حرا یا جلبک – کربن آبی (Blue Carbon) می‌گویند.{5}
بر اساس اطلاعات مقاله کشاورزی و نیروگاه ، یک نیروگاه 500 مگاوات سیکل ترکیبی تقریباً 186 تن CO2 در ساعت و 153 تن بخار آب تولید می‌کند. با این حساب این نیروگاه 1،488،000 تن در 8000 ساعت کارکرد در سال تولید می‌کند که در بهترین شرایط این جنگل تنها 400 تن دی اکسید کربن تولید شده را جذب می‌کند. یعنی کمتر از 0.03 درصد از دی اکسید کربن تولیدی توسط این نیروگاه.
مقادیر دی اکسید کربن در اکوسیستم جنگل حرا
اکوسیستم‌های مانگرو، اگرچه کمتر از 0.5 درصد از مناطق ساحلی جهان را اشغال می‌کنند، اما بسیار بیشتر از این نسبت در ترسیب کربن ساحلی (جذب CO2) نقش دارند و تقریباً 14 درصد از کل دفن کربن را تشکیل می‌دهند. ویژگی‌های بیوفیزیکی منحصر به فرد آنها ناشی از بهره‌وری اولیه خالص بالا، به دام انداختن مؤثر رسوبات و شرایط بی‌هوازی خاک است که ذخیره طولانی مدت کربن را تسهیل می‌کند و اغلب از بسیاری از اکوسیستم‌های زمینی و دریایی پیشی می‌گیرد{6}
در جنگل حرا بیش از 75 درصد کربن اکوسیستم در خاک ذخیره می‌شود، نرخ دفن اغلب بیش از 180 گرم کربن بر متر مربع در سال است و زمان ماندگاری در مقیاس‌های هزار ساله است. آنها می‌توانند تا 1000 مگاگرم کربن در هکتار را ترسیب کنند و نرخ دفن کربن را سه تا پنج برابر بیشتر از جنگلهای خشکی نشان دهند (آلونگی، 2014)
با وجود وسعت کم مکانی، جنگلهای حرا حدود ۱۴٪ از ترسیب کربن آبی جهانی و ۱٪ از ترسیب کربن جنگلی جهانی (۱۳.۵ گیگاتن CO₂ سالانه) را به خود اختصاص می‌دهند (Duarte, 2017)
نتیجه بحث جنگل حرا
نتیجه بسیار ساده این تحلیل این است که اثر این جنگل بسیار کوچک بر اکوسیستم گرچه با ارزش است اما به نسبت اثر مخرب یک نیروگاه بسیار ناچیز است. در واقع ما برای جذب این میزان دی اکسید کربن به حدود 150،000 هکتار جنگل حرا نیاز داریم که مقیاس غیر قابل تصوری است.
مطالب مرتبط
- انرژی باغ
- باغ نیرو
- مقاله ترسیب کربن
- اکسیژن گیاهان
- کارلوس ام دوارته – اکولوژیست دریایی
- نسبت تبدیل وزنی کربن به دی اکسید کربن – هر یک گرم کربن C معادل 44/12=3.66 گرم CO2 است.
منابع:
- باغ نیروگاه قشم
- ژئوپارک
- جنگلهای حرای ایران
- موقعیت جنگل در گوگل مپ
- کربن آبی – ویکی پدیا – Blue Carbon
- مقاله دینامیک جنگلهای حرا
